Tin tổng hợp

Tục ngữ là gì? – https://mbfamily.vn

Lựa chọn câu để xem giải thuật nhanh hơn

Câu 1

I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ TỤC NGỮ

1. Khái niệm

Khối lượng tục ngữ Nước Ta do nhân dân lao động phát minh sáng tạo và lưu truyền, tích góp từ truyền kiếp rất nhiều mẫu mã. Tục ngữ phân phối cho lời ăn lời nói hàng ngày của nhân dân, cho ngôn từ văn chương một hình thức bộc lộ súc tích, có tính khái quát cao .
Tục ngữ là thể loại văn học dân gian nhằm mục đích đúc rút kinh nghiệm tay nghề, tri thức của nhân dân dưới hình thức những câu nói ngắn gọn, súc tích, có nhịp điệu, dễ nhớ, dễ truyền .

2. Phân biệt tục ngữ với những hình thức gần với tục ngữ

Với phương ngôn, ngạn ngữ
Phương ngôn là tục ngữ địa phương, khoanh vùng phạm vi nhỏ hơn tục ngữ .
Ngạn ngữ là lời nói lưu hành từ xưa, đa phần là những lời hay, ý đẹp được truyền tụng .
Với thành ngữ
Tục ngữ và thành ngữ có quan hệ nhau rất ngặt nghèo, thế cho nên trong hoạt động giải trí điều tra và nghiên cứu, sưu tập trước đây có xu thế gộp chung, không có sự phân biệt giữa chúng .
Nguyễn Văn Tố trong Tục ngữ ta so với tục ngữ Tàu và tục ngữ Tây : Tục ngữ là câu nói quen trong thế tục, nhiều câu nghĩa lý thâm thúy, ý tứ sâu xa .
Dương Quảng Hàm trong Nước Ta văn học sử yếu : Một câu tục ngữ tự nó phải có ý nghĩa, hoặc khuyên răn, hoặc chỉ bảo điều gì, còn thành ngữ chỉ là lời nói có sẵn để ta tiện dùng mà diễn đạt một ý, một trạng thái gì cho có màu mè
Vũ Ngọc Phan trong Tục ngữ ca dao dân ca : Tục ngữ là một câu tự nó diễn đạt toàn vẹn một ý, một nhận xét, một kinh nghiệm tay nghề, một luân lý, một công lý, có khi là một sự phê phán. Thành ngữ là một bộ phận câu có sẵn mà nhiều người quen dùng nhưng tự riêng nó không diễn được một ý toàn vẹn .
Thành ngữ là hoa tục ngữ là quả .
– Nước chảy đá mòn .
– Sông cạn, đá mòn .
– Tay làm hàm nhai .
– Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ .
Với ca dao
Nhìn chung, sự độc lạ giữa hai thể loại :
Ca dao thiên về tình cảm, phô diễn tâm tình một cách chủ quan .
Tục ngữ thiên về lý trí, đúc rút kinh nghiệm tay nghề một cách khách quan .
Có những trường hợp khó phân biệt ranh giới .
– Ai ơi chẳng chóng thì chầy ,
Có công mài sắt có ngày nên kim .
– Lời nói chẳng mất tiền mua ,
Lựa lời mà nói cho thỏa mãn nhu cầu nhau .

3. Nguồn gốc và sự phát triển của tục ngữ

Gorki trong Bàn về nghệ thuật và thẩm mỹ : Nghệ thuật ngôn từ sinh ra do quy trình lao động của con người từ xưa, là khuynh hướng con người muốn đúc rút kinh nghiệm tay nghề lao động vào một hình thức ngôn từ dễ nhớ và bám chặt vào ký ức – những hình thức thơ hai chữ, tục ngữ, truyền ngôn là những khẩu hiệu lao động thời cổ .
Tục ngữ được ức đoán đã có từ thời cổ, nhằm mục đích đúc rút những kinh nghiệm tay nghề, những điều quan sát được trong quy trình lao động, những chân lý thường thì … Trong xã hội có giai cấp, tục ngữ được nhân dân dùng như một công cụ để phát biểu những nhận thức về những kinh nghiệm tay nghề thực tiễn, những hiện tượng kỳ lạ lịch sử vẻ vang xã hội. Nhân dân lao động dùng tục ngữ bộc lộ thế giới quan và nhân sinh quan của mình. Những kinh nghiệm tay nghề của tục ngữ rút ra trong quy trình đấu tranh vạn vật thiên nhiên và xã hội, được thể nghiệm trong thực tiễn, đã trở thành những chân lý có tính cách thông dụng, được nhân dân công nhận và sử dụng .
Tục ngữ hình thành từ nhiều nguồn :
– Từ đời sống thực tiễn, trong đời sống sản xuất và đấu tranh của nhân dân, do nhân dân trực tiếp sáng tác .
– Được tách ra từ tác phẩm văn học dân gian hoặc ngược lại .
– Được rút ra tác phẩm văn học bằng con đường dân gian hóa những lời hay ý đẹp .
– Từ sự vay mượn quốc tế .

Xem thêm  dữ dằn trong tiếng Tiếng Anh - Tiếng Việt-Tiếng Anh | Glosbe

4. Tình hình nghiên cứu tục ngữ

Ðầu tiên đó là những bản ghi chép bằng chữ Nôm vào thế kỷ XIX như Nam phong ngữ ngạn thi của Ðình Thái, Ðại Nam Quốc Túy của Ngô Giáp Ðậu …, bản ghi chữ quốc ngữ như Tục ngữ, cổ ngữ, gia ngôn của Huỳnh Tịnh Của ( 1897 ), Tục ngữ cách ngôn của Hàn Thái Dương ( 1920 ) …
Nhũng năm đầu thế kỷ XX, bên cạnh những bản ghi bằng chữ quốc ngữ, còn có một số ít bản sưu tập, chú thích nghĩa và dịch tục ngữ Nước Ta sang tiếng Pháp như Tục ngữ An Nam dịch sang tiếng Tây của V. Barbier ( Triệu Hoàng Hòa ), Ðông Tây ngạn ngữ cách ngôn của H. Délétie và Nguyễn Xán ( 1931 ) …
Từ trước cách mạng tháng Tám đến nay đã có những khu công trình sưu tập và điều tra và nghiên cứu tục ngữ công phu, có nội dung đa dạng chủng loại :
Tục ngữ phong dao của Nguyễn Văn Ngọc ( 1942 ), Tục ngữ dân ca Mường Thanh Hóa của Minh Hiệu sưu tầm ( 1970 ), Ca dao, ngạn ngữ TP.HN Triều Dương … sưu tầm biên soạn ( 1971 ), Tục ngữ Thái ( 1978 ) …
Tục ngữ ca dao dân ca của Vũ Ngọc Phan ( 1956 ), Tục ngữ Nước Ta của Chu Xuân Diên, Lương Văn Ðang, Phương Chi ( 1975 ) …

Câu 2

II. NỘI DUNG TỤC NGỮ

Tục ngữ phản ánh những nhận định và đánh giá, ý niệm của nhân dân về lao động, về những hiện tượng kỳ lạ lịch sử vẻ vang xã hội, về tư tưởng, đạo đức …

1. Phản ánh những kinh nghiệm về lao động sản xuất

Tục ngữ về lao động sản xuất phản ánh 1 số ít nét chính điều kiện kèm theo và phương pháp lao động của nhân dân, phản ánh đặc thù đời sống dân tộc bản địa. Những kinh nghiệm tay nghề về lao động sản xuất phát sinh trong quy trình đấu tranh vạn vật thiên nhiên của nhân dân lao động được đúc rút trong tục ngữ được phổ cập thoáng rộng, trở thành tri thức khoa học kỹ thuật dân gian .
Trong quy trình lao động sản xuất và hoạt động và sinh hoạt, nhân dân tích góp được nhiều kinh nghiệm tay nghề về quy luật diễn biến của thời tiết khí hậu .
– Bờ bãi không bằng phải thì .
– Vấy mại thì mưa, bối bừa thì nắng .
– Mây thành vừa khô hanh vừa giá .
Trong quy trình lao động sản xuất ở những ngành nghề nông nghiệp, ngư nghiệp, 1 số ít nghề bằng tay thủ công truyền kiếp, nhân dân cũng đã đúc rút được rất nhiều kinh nghiệm tay nghề. Trong đó, những kinh nghiệm tay nghề về làm ruộng chiếm đa phần .
– Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống .
Chiêm cập cợi, mùa đợi nhau .
– Cơm quanh rá, mạ quanh bờ .
– Sương quánh cá thu, sương lu cá thừng .
– Lâu đêm hơn thêm hồ .
– Nhất dáng, nhì men, ba chàm, bốn vẽ .
Tục ngữ về lao động sản xuất biểu lộ niềm tin phát minh sáng tạo của nhân dân trong lao động. Song đa phần là kinh nghiệm tay nghề thực tiễn. Nhiều kinh nghiệm tay nghề chỉ phản ánh những bộc lộ đơn cử của những quy luật tự nhiên ở địa phương, từng thời gian nhất định .

2. Ghi nhận các hiện tượng lịch sử xã hội

Tục ngữ nói về những hiện tượng kỳ lạ lịch sử vẻ vang xã hội là bộ phận hầu hết, phản ánh những tập quán, thị hiếu, cuộc đấu tranh của nhân dân …
Một vài ký ức của thời kỳ lịch sử vẻ vang rất lâu rồi của dân tộc bản địa :
– Ăn lông ở lỗ .
– Con dại cái mang .
– Năm cha ba mẹ .
Một số hiện tượng kỳ lạ lịch sử vẻ vang :
– Hăm mốt Lê Lai, hăm hai Lê Lợi .
– Hai mốt giỗ cha, hai mươi ba giỗ con .
– Lê tồn Trịnh tại, Lê bại Trịnh vong .
Tục ngữ Nước Ta hầu hết phản ánh những đặc thù hoạt động và sinh hoạt mái ấm gia đình và xã hội, hoạt động và sinh hoạt vật chất và ý thức của nhân dân trong thời phong kiến .
Những tập quán, phong tục trong đời sống nhân dân :
– Dưa La, cà Láng, nem Bảng, tương Bần, nước mắm Vạn Vân, cá rô Ðầm Sét .
– Lấy vợ đàn bà, làm nhà hướng Nam
– Mồng bày hội Khám, mồng tám hội Dâu, mồng chín đâu đâu quay trở lại hội Gióng .
– Thần cây đa, ma cây gạo, cú cáo cây đề .
Những nét hoạt động và sinh hoạt của nông thôn Nước Ta thời phong kiến ;
– Phép vua thua lệ làng .
– Đất có lề, quê có thói .
– Một miếng giữa làng bằng một sàng xó nhà bếp .
Phản ánh tổ chức triển khai mái ấm gia đình và những quan điểm thân tộc của nhân dân ta trong xã hội phong kiến :
– Một người làm quan cả họ được nhờ .
– Chết trẻ còn hơn lấy lẽ .
– Sẩy cha còn chú, sẩy mẹ bú dì .
Phản ánh đời sống người lao động và những quan hệ xã hội trong xã hội phong kiến :
– Lấy bát mồ hôi đổi bát cơm .
– Tháng tám đói qua, tháng ba đói chết .
– Bà chúa đứt tay bằng ăn mày xổ ruột .

Xem thêm  Lắt léo chữ nghĩa: Từ nguyên của VIP

– Cá lớn nuốt cá bé.

– Quan thấy kiện như kiến thấy mỡ .
– Tức nước vỡ bờ .

3. Thể hiện triết lý dân gian của dân tộc

Tục ngữ phản ánh những kinh nghiệm tay nghề sống và lối sống của nhân dân, phản ánh truyền thống cuội nguồn tư tưởng và đạo đức của nhân dân lao động, trong đó bao hàm những tư tưởng chính trị xã hội và tư tưởng triết học .
Tục ngữ biểu lộ chủ nghĩa nhân đạo chân chính của nhân dân lao động. Tư tưởng này bộc lộ trước hết ở những ý niệm về con người .
– Người làm ra của, của không làm ra người .
– Một mặt người hơn mười mặt của .
– Người sống của còn, người chết của hết .
Biểu hiện ở thái độ, nhìn nhận về lao động, cách xét đoán con người qua lao động .
– Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ .
– Hay làm đầu quang mặt sạch, chẳng hay làm đầu rếch mặt dơ .
– Của một đồng, công một nén .
Tục ngữ biểu lộ lòng tự hào, ngợi ca quốc gia giàu đẹp, con người tài hoa .
– Thứ nhất kinh kỳ, thứ nhì Phố Hiến .
– Ăn Bắc, mặc Kinh .
– Trai Cầu Vồng, Yên Thế, gái Nội Duệ, Cầu Lim .
– Trai Hai Huyện, gái miệt vườn .
Nhiều tục ngữ bộc lộ ý thức đấu tranh của nhân dân lao động chống áp bức, bóc lột .
– Tuần hà là cha kẻ cướp .
– Muốn nói oan, làm quan mà nói .
– Được làm vua, thua làm giặc .
Tinh thần đạo đức
Tục ngữ phản ánh khá nhiều mẫu mã những đức tính của nhân dân lao động, bộc lộ truyền thống lịch sử tư tưởng, đạo đức của nhân dân trải qua những nhận xét, suy gẫm rất thâm thúy về hiện thực .
– Chớ thấy sóng cả mà ngả tay chèo .
– Có công mài sắc có ngày nên kim .
– Ăn lấy chắc, mặc lấy bền .
– Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ .
– Đói cho sạch, rách nát cho thơm .
– Tốt gỗ hơn tốt nước sơn .
– Chết trong còn hơn sống đục .
Nhân dân còn đề cập đến những bộc lộ khác :
– Đèn nhà ai nấy sáng .
– Giàu đổi bạn, sang đổi vợ .
– Giàu trọng, khó khinh .
Những yếu tố triết học thô sơ
Tục ngữ là những kinh nghiệm tay nghề của nhân dân trong đời sống thục tiễn, tuy nhiên, nhiều tục ngữ phản ánh những nhận thức có đặc thù duy vật tự phát .
– Thầy bói nói dựa .
– Có bột mới gột nên hồ .
– Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài .
– Còn da lông mọc, còn chồi lên cây .
– Được mùa cau, đau mùa lúa .
– Cái sẩy nẩy cái ung.

Xem thêm  Sản Xuất Điện Năng Là Gì? Tìm Hiểu Về Sản Xuất Điện Năng Là Gì?

Câu 3

III. NGHỆ THUẬT TỤC NGỮ

Những đặc thù thẩm mỹ và nghệ thuật của tục ngữ bộc lộ một cách tập trung chuyên sâu những đặc thù của ngôn từ Nước Ta .

1. Mối quan hệ giữa nội dung và hình thức của tục ngữ

Giữa hình thức và nội dung tục ngữ có sự gắn bó ngặt nghèo, ở tục ngữ là hình thức nội dung. Tính chất bền vững và kiên cố của tục ngữ biểu lộ cả về mặt nội dung lẫn hình thức .
Tục ngữ có tính đa nghĩa. Một câu tục ngữ thường có hai nghĩa : nghĩa đen và nghĩa bóng .
– Tre già, măng mọc .
– Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng .
– Không có lửa sao có khói .

2. Hình tượng

Tục ngữ có đặc thù đúc rút, khái quát hóa những nhận xét đơn cử thành những mục tiêu, chân lý, xu thế này biểu lộ bằng ngôn từ đều qua lối tư duy hình tượng, lối nói hình tượng. Hình tượng của tục ngữ là hình tượng ngữ ngôn. Hình tượng được thiết kế xây dựng từ những giải pháp so sánh, nhân hóa, ẩn dụ …
– Kẻ cắp gặp bà già .
– Ăn mày đánh đổ cầu ao .
– Người sống đống vàng
– Đũa mốc mà chòi mâm son .
– Đồng vợ đồng chồng, tát biển đông cũng cạn .

3. Vần điệu và sự hòa đối

Đa số tục ngữ đều có vần. Gồm 2 loại : vần liền và vần cách .
– Con lên ba cả nhà học nói .
– Chê thằng một chai, lấy thằng hai nậm .
Nhịp điệu là yếu tố quan trọng trong tục ngữ. Các kiểu ngắt nhịp : trên yếu tố vần, trên cơ sở vế, trên cơ sở đối ý, theo tổ chức triển khai ngôn từ thơ ca …
– Đường đi hay tối, nói dối hay cùng
– Trai ba mươi tuổi đương xoan .
Gái ba mươi tuổi đã toan về già .
Sự hòa đối là yếu tố tạo sự cân đối, uyển chuyển, kiến trúc vững chãi cho tục ngữ. Hình thức đối : đối thanh, đối ý .
– Cơm treo, mèo nhịn đói ..
– Được làm vua, thua làm giặc .

4. Hình thức ngữ pháp

Tục ngữ hoàn toàn có thể có 1 vế, chứa 1 phán đoán .
Tục ngữ thường gồm có 2 vế, chứa 2 phán đoán .
Tục ngữ hoàn toàn có thể gồm nhiều vế, chứa nhiều phán đoán .
Những phán đoán trong tục ngữ thường không hiện rõ và rất đầy đủ. Phần lớn những phán đoán trong tục ngữ là những phán đoán khẳng định chắc chắn .
– Của người bồ tát .
– Chó treo, mèo đậy .
– Thuốc đắng dã tật, thực sự mất lòng .

5. Các kiểu suy luận

Liên hệ tương đương : giữa 2 vế được hiểu ngầm là có những từ so sánh ngang nhau : như, như thể, cũng là …
Liên hệ không tương đương : có những từ chỉ quan hệ so sánh : hơn, thua, sao bằng …
Liên hệ tương phản, trái chiều : những từ chỉ quan hệ hiểu ngầm : mà, nhưng, trái lại …
Liên hệ nhờ vào : từ chỉ quan hệ hiểu ngầm : nếu … thì …
Liên hệ nhân quả : Từ chỉ sự tất yếu hiểu ngầm : tất phải, tất yếu, đương nhiên …

Câu 4

IV. VỀ TỤC NGỮ MỚI

Từ sau cách mạng tháng Tám, nhiều câu tục ngữ mới sinh ra. Nhiều những câu tục ngữ này được tạo thành trên cơ sở cải biên những câu tục ngữ cũ, phản ánh những nét mới trong đời sống hoạt động và sinh hoạt xã hội và đấu tranh cách mạng của nhân dân .
– Một tấc không đi, một li không dời .
– Tiếng hát át tiếng bom .

– Đảng viên đi trước, làng nước theo sau.

Tục ngữ mới vẫn đang trên đường tăng trưởng, phát huy được những truyền thống cuội nguồn tốt đẹp của tục ngữ cổ .

Loigiaihay.com

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Tin tổng hợp

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button