Tin tổng hợp

Ether – Wikipedia tiếng Việt

Bài này nói về ete như là một lớp chung các hợp chất hữu cơ. Đối với các nghĩa khác, xem bài Ête (định hướng)

Cấu trúc chung của một ête. R và R¹ đại diện thay mặt cho bất kể Ankyl hoặc aryl nhóm thế

Ete[1] hay ête[2] là tên gọi chung cho một lớp hợp chất hữu cơ trong đó có chứa nhóm chức ête — nguyên tử oxy liên kết với hai (được thay thế) nhóm ankyl. Một ví dụ điển hình là dung môi và thuốc gây tê điêtyl ête (êthoxyêtan, CH3-CH2-O-CH2-CH3).

Các cấu trúc tựa như[sửa|sửa mã nguồn]

Không phải mọi hợp chất có công thức R-O-R ‘ đều là những ête. Ête không nên nhầm lẫn với những lớp hợp chất hữu cơ sau có cùng một công thức cấu trúc tổng quát R-O-R ‘ .

  • Các hợp chất vòng thơm như furan trong đó nguyên tử oxy là một phần của vòng thơm.
  • Các hợp chất trong đó một trong số các nguyên tử cacbon tiếp ngay sau nguyên tử oxy được liên kết với oxy, nitơ hay lưu huỳnh:
    • Các este R-C(=O)-O-R
    • Các axêtal R-CH(-O-R)-O-R
    • Các aminal R-CH(-NH-R)-O-R
    • Các anhyđrit R-C(=O)-O-C(=O)-R

Các ête bậc nhất, bậc hai, bậc ba[sửa|sửa mã nguồn]

Các thuật ngữ “ête bậc nhất”, “ête bậc hai”“ête bậc ba” đôi khi được sử dụng và nó chỉ tới nguyên tử cacbon ngay sau nguyên tử oxy của ête. Trong ête bậc nhất thì nguyên tử cacbon này chỉ được nối với một nguyên tử cacbon khác, như trong điêtyl ête CH3-CH2-O-CH2-CH3. Ví dụ về ête bậc hai là điisoprôpyl ête (CH3)2CH-O-CH(CH3)2 và ví dụ về ête bậc ba là đi-tert-butyl ête (CH3)3C-O-C(CH3)3.

Xem thêm  Still loving you nghĩa là gì

Bạn đang đọc: Ether – Wikipedia tiếng Việt

Đimêtyl ête
Ête bậc nhất (điêtyl ête)
Ête bậc hai (điisoprôpyl ête)
Ête bậc ba (đi-tert-butyl ête)

Đimêtyl ête, ête bậc nhất, ête bậc haiête bậc ba.

Polyête là những hợp chất có nhiều hơn một nhóm ête. Trong khi thuật ngữ này nói chung đẻ chỉ tới những polyme như polyêtylen glycol và polyprôpylen glycol, những hợp chất thấp phân tử như những ete lonđôi khi cũng hoàn toàn có thể được gọi như vậy .

Tính chất hoá học[sửa|sửa mã nguồn]

Cấu trúc của điêtyl ête peroxide dạng polyme

Ête là các hợp chất có phản ứng hóa học rất kém. Chúng chỉ bị thủy phân trong những điều kiện rất mạnh chẳng hạn đốt nóng với BF3 hay đun sôi trong HBr. Các acid vô cơ chứa halôgen thấp phân tử khác, chẳng hạn HCl cũng sẽ chia cắt các ête, nhưng rất chậm. Chỉ có HBr và HI là có thể chia cắt chúng với tốc độ nhận thấy được.

Các ête hoàn toàn có thể phản ứng như thể những base Lewis. Ví dụ, điêtyl ête tạo ra phức chất với những hợp chất của bo, ví dụ điển hình như triflorua bo điêtyl êterat F3B : O ( CH2CH3 ) 2 .Các êpoxide, hay những ête vòng trong những vòng ba thành viên, là rất dễ bị tổn thương trước những tiến công kiểu ái lực hạt nhân ( nucleophil ) và chúng phản ứng theo cách này .Các ête bậc nhất và bậc hai với nhóm CH ngay sau nguyên tử oxy của ête thuận tiện tạo ra những peroxide hữu cơ có năng lực gây nổ cao ( ví dụ điêtyl ête peroxide ) khi xuất hiện oxy, ánh sáng và sắt kẽm kim loại cũng như những tạp chất alđêhít ). Vì nguyên do này những ête như điêtyl ête và THF thường thì không nên sử dụng làm dung môi trong những tiến trình công nghiệp .

Xem thêm  Tắc đường trong tiếng Tiếng Anh - Tiếng Việt-Tiếng Anh | Glosbe

Ete có thể được dùng làm nhiên liệu

R-O-R ’ + O2 -> CO2 + H2OĐiều này quan trọng vì những vùng / vương quốc có khí hậu lạnh như Alaska ( Hoa Kỳ ) hoặc Nga, Canada, hay những bang từ Washington đến Maine ( Hoa Kỳ ) liên tục có nhiệt độ thấp trong mùa đông .Ether hoàn toàn có thể được khử thành hydrocarbon :R – O – R ’ + 2H2 -> R-H + R ’ – H + H2O ( to, p, xúc tác Mo-Ni hoặc Co-Mo trên nền γ-alumina )

Thuộc tính vật lý[sửa|sửa mã nguồn]

Các phân tử ête không hề tạo ra những link hiđrô với nhau, cho nên vì thế hiệu quả là chúng có điểm sôi tương đối thấp khi so sánh với những ancol tương tự như. Các ête là không ưa nước hơn nhiều so với những este hay amit với cấu trúc tương tự như .

Trong hệ thống danh pháp IUPAC, các ête được đặt tên theo nguyên tắc chung “ank-oxy-ankan”, ví dụ CH3-CH2-O-CH3 là mêtoxyêtan. Nếu ête là một phần của các phân tử phức tạp hơn thì nó được miêu tả như là gốc thay thế ankoxy, vì thế -OCH3 có thể coi như là nhóm “mêtoxy-“. Tên gọi kiểu hai nhóm ankyl và chèn thêm “ête”, ví dụ “êtyl mêtyl ête” trong ví dụ trên đây, là cách gọi thông thường.

Các ête quan trọng[sửa|sửa mã nguồn]

  1. ^

    Hoàng Phê, Từ điển Tiếng Việt, Viện Ngôn ngữ học Việt Nam

  2. ^ Nguyễn Như Ý, Từ điển Tiếng Việt, Trung tâm Ngôn ngữ và Văn hóa Nước Ta
  • Nhóm chức
  • Mêtoxy
  • Xăng ête, không phải là ête mà là hỗn hợp các ankan có điểm sôi thấp.
  • Thiôête, các hợp chất tương tự của ête trong đó nguyên tử oxy được thay thế bằng nguyên tử lưu huỳnh.
Xem thêm  families tiếng Anh là gì?

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Tin tổng hợp

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button